بایگانی دسته‌ها: Poem

Istərəm – ایسته‌ره‌م

شعری از فضولی

Yandı canım hicr ilə,vəsli-rüxi yar istərəm,
Dərdməndi-firqətəm,dərmanı-didar istərəm.

جانم از هجران بسوزد،وصل رخ یار می خواهم
دردمند دوریم، درمان دیدار می خواهم

Bülbüli-zarəm.deyil bihudə əfğan etdiyim,
Qalmışam nalan qəfəs qeydində,gülzar istərəm.

بلبل بیچاره ام. ناله هایی که می کنم، بیهوده نیست
در قید قفس مانده ام و نالانم، گلزار را می خواهم

Dəhr bazarında kasiddir mətai-himmətim,
Bu mətai satmağa bir özgə bazar istərəm.

در بازار روزگار، کالای همت من بی رونق است
برای فروختن این کالا، بازار دیگری می خواهم

Fani olmaq istərəm,yəni bəlayi-dəhrdən,
Rahəti-cismi-zəifü cani-əfkar istərəm.

می خواهم محو شوم، یعنی از بلای روزگار
آسودگی جسم ضعیف و جان پاره پاره می خواهم

Nola gər qılsam şəbi-hicran təmənnayi-əcəl,
Neyləyim,çoxdur ğəmim,dəfinə qəmxar istərəm

چه میشود اگر در شب هجران، تمنای تعجیل داشته باشم
چه کنم، غمم بسیار است و برای درمانش، غمخوار میخواهم

Çün bəqa bəzmindədir dildar,mən həm durmazam,
Bu fəna deyrində bəzmi-vəsli-dildar istərəm.

چون که دلدار در بزم بقاست، من هم نمی مانم
در این دیار فانی، مهمانی دیدار یار را می خواهم

Ey Füzuli,istəməz kimsə rizasilə fəna,
Mən ki bundan özgə bilməm çarə,naçar istərəm

ای فضولی ، کسی خودش فنا را نمی خواهد
من چونکه غیر از این چاره ای ندارم، مجبورا {فنا} می خواهم

ترانه ساری گلین (عروس طلایی)-Sarı Gəlin

ترانه ساری گلین یکی از ترانه های فولکلور آذربایجانی است که در میان آذربایجانی های ایران، جمهوری آذربایجان و عراق و ترکیه و نواحی قفقاز روسیه طرفداران بسیار دارد و بارها اجرا شده است.   در ترکیه شعر این ترانه با تغییراتی  (فرض کنید ویرایش ارزروم) اجرا شده است.

در مورد قدمت و تاریخچه این ترانه روایت بسیار است، بعضا قدمت آن را به دوران پیش از اسلام (زمان آیین مهرپرستی) برمی گردانند و منظور از عروس طلایی را همان خورشید می دانند.بویژه که رقص مخصوص (ویدئو) این ترانه همراه با ظرافتهای خاصی است که نوعی حالت نیایش و در عین حال جلوه گری را مطرح میکند. بعضی هم قدمت آن را کمتر و در حد 4-5 قرن می دانند.

پرفسور عباسقلی نجف زاده، مسوول مرکز پژوهشهای کنسرواتور ملی آذربایجان این احتمال را مطرح می کند که شعر توسط اسماعیل ختایی (تخلص شعری شاه اسماعیل صفوی) سروده شده است.عده ای محققین هم زمان سرودن ویرایش ارزروم را  قرن 16 و زمان اشغال موقت ارزروم توسط دولت روسیه ، می دانند. برای اطلاع از سایر روایتها اینجا (به زبان ترکی آذربایجانی) را ببینید.

از لحاظ مفهوم، واژه «ساری» Sarı  در متون مختلف ادبی ترکی، برای رساندن تعابیر بسیاری استفاده شده  مانند بزرگ، کوه،زیبا و ظریف، احساس برانگیز ، گرما بخش و طلایی و غیره. می بینید که تمام این معناها در عین تفاوت، یک بار تحسین کننده در خودشان پنهان دارند که ارتباط نزدیکی با روانشناسی رنگ زرد دارد.


حالا بهتر است تعدادی از اجراهای مختلف این ترانه را باهم ببینیم و بشنویم:

اجراهای مختلف :

علیهان صمدف

یاووز بینگول (توصیه می شود)

برلیانت و ایلگار  مرادف

عالیم قاسیموف

رقص ساری گلین

رویا (اجرا در ترکیه)

گروه دالغا (آذربایجان ایران)

قوچاق عسگرف

حسین علیزاده و جیوان گاسپاریان (ترکی-ارمنی-فارسی)

موسیقی بدون کلام ساری گلین (صوتی، فرمت او-جی-جی  Ogg )

در این صفحه ویکی پدیا هم اجراهای مختلفی از ترانه ساری گلین در کادرهای کنار مقاله جمع آوری شده اند که می توانید در همان صفحه آنها را گوش کنید. اگر اجراهای بهتری هم سراغ دارد، لطفا اطلاع دهید تا این مجموعه را کاملتر کنیم.

متن ترانه به ترکی آذربایجانی (خط لاتین و خط عربی) و ترجمه آن به فارسی را هم ببینید: {راهنمای خط آذربایجانی}

متن ترکی آذربایجانی (خط لاتین)

SARI GƏLİN

Saçın ucun hörməzlər,
Gülü sulu (qonça) dərməzlər,
Sarı gəlin.
Bu sevda nə sevdadır
Səni mənə verməzlər
Neynim aman, aman
Neynim aman, aman
Sarı gəlin
Bu dərənin uzunu,
Çoban qaytar quzunu, quzunu,
Bu dərənin uzunu,
Çoban qaytar quzunu, quzunu.
Gün ola mən bir görəydim,
Nazlı yarımın üzünü.
Neynim aman, aman,
Neynim aman, aman,
Sarı gəlin.
(Aşıq ellər ayrısı
Şana tellər ayrısı
Ayrısı bir günü dözməzdim
Oldum illər ayrısı
Neynim aman aman
Neynim aman aman
Sarı Gəlin)

قسمتهای داخل پرانتز در بعضی اجراها موجود است و در برخی نه.
هرچند خواندن و نوشتن به خط لاتین آذربایجانی قاعده مند تر و راحت تر است، اما ممکن است بعضی دوستان با خواندن الفبای عربی راحت تر باشند. بنابراین این متن را به خط عربی نیز درج می کنیم.

متن ترکی آذربایجانی (خط عربی)

ساری گه‌لین

ساچین اوجون هؤرمه‌زله‌ر
گولو سولو (قونچا) ده‌رمه‌زله‌ر
ساری گه‌لین
بوسئودا نه سئودادیر ؟
سه‌نی مه‌نه وئرمه‌زله‌ر
نئیلیم آمان ، آمان
ساری گه‌لین
بو ده‌ره نین اوزونو،
چوبان قایتار قوزونو،
نة اوْلا بیر گون گؤره‌م
نازلی یاریمین اوزونو
نئیلیم آمان ، آمان
ساری گه‌لین
عاشیق ائلله‌ر آیریسی،
شانا تئلله‌ر آیریسی،
آیریسی بیر گونونه دؤزه‌مه‌زدیم؛
اوْلدوم ایلله‌ر آیریسی
نئیلیم آمان ، آمان
ساری گه‌لین

ترجمه فارسی

عروس طلایی

سر رشته گیسوان را نمی بافند
گل را وقتی نورسیده و تر باشد نمی چینند
عروس طلایی
این عشقی چه عشقی است؟
تو را که به من نمی دهند
چه کنم؟ امان، امان
چه کنم؟ امان ، امان
عروس طلایی
چه طولانی است این دره (اشاره به جدایی؟)
چوپان، بره را پس بده
چه طولانی است این دره
چوپان، بره را برگردان
روزی می رسد که من هم ببینم
چهره معشوقه کرشمه گر خود را؟
چه کنم؟ امان امان
چه کنم؟ امان امان
عروس طلایی

منابع:

ویکی سورس آذربایجانیبلاگ ساری گلینویکی پدیای آذربایجانی – ویکی پدیای انگلیسی – یوتیوب

لای لای بالا لای لای-یات قال دالا لای لای

Tərpənmə amandır bala, qəflətdən ayılma

شعری از مرحوم میرزا علی اکبر صابر

Tərpənmə amandır bala, qəflətdən ayılma!
Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!

عزیز دل! مبادا که به خودت تکانی بدی و از خواب غفلت بیدار بشی
چشمات رو باز نکن. از خواب جهالت بیدار نشو
لای لای عزیزم لای لای
بخواب و عقب بمون…لای لای

Aldanma ayıqlıqda fəraqət ola, heyhat!
Qəflətdə keçənlər kimi ləzzət ola, heyhat!
Bidar olanın başı səlamət ola, heyhat!
At başını yat, bəstəri-rahətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!

گول نخوری یه موقع فکر کنی که با بیدار شدن به فراغت می رسی. عمراً!
فکر می کنی مثل دوره غفلت، بیداری هم پر از لذت خواهد بود؟ ابداً!
سر تو بذار روی بستر راحت و بخواب، بیدار نشو
لای لای عزیزم لای لای
بخواب و عقب بمون لای لای

Açsan gözünü rəngü məşəqqət görəcəksən,
Millətdə qəm ümmətdə, küdurət görəcəksən,
Qıldıqca nəzər millətə heyrət görəcəksən,
Çək başına yorğanını, nikbətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!

اگر چشم باز کنی ، رنج و مشقت می بینی
در ملت غم و در جامعه کدورت می بینی
وقتی دقت کنی، در مردم عجایبی می بینی
لحافت رو بکش روی سرت و از نکبت بیدار نشو
لای لای عزیزم لای لای
بخواب و عقب بمون…لای لای

Bir ləhzə ayıldınsa, qutar canın yuxla,
At tiryakını, meyl elə qəlyanını, yuxla,
İncinsə sağın, ver yerə sol yanın, yuxla,
İllərcə şüar etdiyin adətən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!

اگر لحظه ای بیدار شدی، زود خودتو خلاص کن و بخواب
تریاکت رو بنداز بالا و قلیون رو چاق کن و بخواب
اگر پهلو راستت اذیت شده، این بار به پهلوی چپ بخواب
از عادت و شعار سالهای عمرت دست نکش و بخواب
لای لای عزیزم لای لای
بخواب و عقب بمون…لای لای

Göz nurudur uyqu, onu dur etmə gözündən,
Yol vermə məbada bir ləhzə çıxa sözündən,
Amma elə bərk yuxula ki, hətta get özündən,
Afaqı tutan şurü qiyamətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!

خوابیدن، نور چشم است، اون رو از چشمانت دور نکن
مبادا بگذاری یک لحظه نافرمانی کنه (و بپره)
اما چنان عمیق بخواب که اصلا بیهوش بشی
از صدای شور و قیامتی که تمام دنیا رو گرفته هم بیدار نشو
لای لای عزیزم لای لای
بخواب و عقب بمون…لای لای